Mijn wasmachine was stuk. Ik wist dat ik niet wist hoe ik dat ding moest maken. Ik had geen idee waar te beginnen. Ik ben gewoon niet zo goed in zulke dingen repareren. Ik wachtte liever een tijd tot het zich vanzelf oploste en toen dat niet werkte, vroeg ik een vriendin om hem te maken.

Mijn wasmachine was stuk. Ik wist nog niet hoe ik dat ding moest repareren, dus ik onderzocht wat er mis kon zijn. Ik overlegde met mensen die wél iets van elektrische apparaten begrijpen. Ik raakte enthousiast. Dat apparaat was een doos met onbekende inhoud geweest, nu begon ik het beter te begrijpen. Onderin zat een vakje, dat kon je schoonmaken. Dat loste het probleem niet op. Ik zag onder de machine een plas water die ik daar niet had neergelegd. De kraan lekte! Er moest een nieuwe kraan bevestigd worden. Maar ik wist niet hoe ik de kraan moest repareren.

Hoe ga je om met dat wat je niet kunt of weet?

Al een paar maanden sluipt het woord leermentaliteit naar me toe. Ik had helemaal niet het idee dat mijn “leermentaliteit” was wat ik moest veranderen in mijn leven, maar het is zo.

Ik hoorde het woord. Ik zag zag een schema met twee leermentaliteiten naast elkaar. Later was ik bij de bieb. Ik zag de vrouw naast me een boek inleveren met dat woord in de titel. Leermentaliteit. “Was het wat?” vroeg ik. Het was hartstikke handig geweest zei ze, om haar zoon aan beter leren te helpen.

Ik vergat prompt de titel van het boek. Vroeg aan de bibliothecaresse welk boek ik zocht. Ze leidde me naar de bak met pas binnengekomen boeken. Vers van de band. Ze hoefde nauwelijks te graven, het lag bijna bovenop voor me klaar*: “naar een groeigerichte leermentaliteit” van Sandra van Aalderen. Klinkt net zo boeiend als ouwe sokken, het ziet eruit als een vreselijk schoolboek. En toch…

Je leermentaliteit is niet: leren hoe je dingen onthoudt, of hoe je informatie ordent (alhoewel dat ook handig is om te weten en ik daarover ben ik nu ook een interessant boek aan het lezen “Nooit meer de weg kwijt in je brein”).

Je leermentaliteit zegt iets over je overtuiging over je leervermogen.

Je kunt een statische (in dit boek zwart/wit) leermentaliteit hebben of een groeigerichte leermentaliteit. Bij een statische leermentaliteit ga je ervan uit dat je leervermogen is aangeleerd en dat het niet veranderbaar is. Een groeigerichte leermentaliteit gaat ervan uit dat een deel van je leervermogen is aangeboren en dat het ook veranderbaar is. Dit schema spreekt voor zich:

Je overtuiging over je leervermogen heeft ook invloed op je zelfbeeld.

Dat je vanuit een leerperspectief naar situaties kunt kijken, was nieuw voor mij. Ik kon ineens alles waarvan ik zei “zo ben ik nu eenmaal” of “ik kan dit gewoon niet” herzien want iets niet kunnen is een hele rare statische bewering als je er groeigericht naar kijkt. Hoezo “ik kan niet koken”, dat klopt inderdaad misschien voor nu, maar je kunt toch leren koken? Moeite doen! En elke keer als je dan gaat koken, dan word je een beetje beter in koken.

Ik was de laatste maanden vaak sip als ik mezelf geconfronteerd zag met grote hoeveelheden informatie. Ik werd helemaal loco. Ik snapte het niet meer mijn brein was pap. In plaats van geloven dat ik er niet goed in was, was een groeigerichte leermentaliteit nuttiger: ik kon dat léren. En nee, ik was er nu nog niet goed in, maar dat was prima want ik was het aan het leren.

Je kunt tussen leermentaliteiten schakelen, het is situationeel. In de ene situatie ben je bereid te denken: inspanning is nodig om iets te leren en in de andere situatie denk je: waarom gaat dit niet in een keer goed ik ben een sukkel.

Je leermentaliteit hangt nauw samen met je zelfbeeld. Als je onzeker bent, dan kun je ervan balen dat je zo verschrikkelijk stom bent, zo lelijk, zo dik of zo dom. Je kunt anderen benijden omdat ze dingen weten, kunnen en doen die jij begeert.

Elke keer dat je denkt dat je een sukkel bent, dan kun je dat zien als leermoment. Er valt dan wat te leren, dan kun je wat dóen.

Statisch denken richt zich op hoe het nu is, groeigericht denken ziet wat je nu kan (of nog niet kan) als een onderdeel van een groter geheel.

Met deze theorie bekijk ik nu de wereld. Ik zie zoveel voorbeelden. Toen ik mijn presentatie aan het schrijven was, was het een fijne reisgezel. ‘Oh ja oh ja, ik ben aan het leren om een presentatie te maken, ik ben geen meesterwerk aan het afronden, ik ben aan het leren. Wat er komt is goed, dacht ik ook nog eens.’ Het was heel waardevol.

"Naar een groeigerichte leermentaliteit" (mindset in het voortgezet onderwijs) van Sandra van Aalderen, kun je bestellen door een mailtje naar je lokale lievelingsboekhandel te sturen met het verzoek om het te bestellen, dan krijg je meestal een mail met ophaalinstructies terug. Er zijn vast nog meer boeken over dit thema, tips welkom! 

* het verhaal van het vinden van het  boek is voor je leermentaliteit niet relevant, maar ik genoot zo van dat boek, vers van de band